کارگاه های آموزشی

معرفی کتاب

کد خبر: 339

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۰۴/۲۷ - ۲۲:۵۲

مصاحبه دکتر شکرکن

باسمه تعالی بخشی از گفت و گوی دبیر روانشناسی (سلامت و تربیتی) نشریه دو ماهنامه شوق تغییر با دکتر حسین شکرکن سؤال۱: کودکی و نوجوانی شما در چه شرایط اجتماعی و تربیتی سپری شده است؟ من در تاریخ ۱۲/۸/۱۳۱۸ در اهواز متولد شدم، لیکن تمام دوران کودکی و بخش اعظم دوره نوجوانی خود را در […]

باسمه تعالی
بخشی از گفت و گوی دبیر روانشناسی (سلامت و تربیتی) نشریه دو ماهنامه شوق تغییر با دکتر حسین شکرکن
سؤال۱: کودکی و نوجوانی شما در چه شرایط اجتماعی و تربیتی سپری شده است؟
من در تاریخ ۱۲/۸/۱۳۱۸ در اهواز متولد شدم، لیکن تمام دوران کودکی و بخش اعظم دوره نوجوانی خود را در دزفول زندگی کرده‌ام. فرزند دوم خانواده‌ام . با معیارهای آن زمان، خانواده‌ام وضع اجتماعی و اقتصادی متوسطی داشت و من طبق آموزه‌ها و ارزش‌های تربیتی اسلامی بارآمدم.
سؤال ۲: در باره سوابق تحصیلی ابتدائی و متوسطه توضیحاتی بدهید؟
تحصیلات ابتدایی را در یکی از دبستان‌های دزفول به اتمام رساندم. دوره سه ساله اول دبیرستان را نیز در یکی از دو دبیرستان دزفول تحصیل کردم. در این دوره با تشویق‌های دبیران شایسته و دلسوز پیشرفت تحصیلی فوق‌العاده‌ای داشتم و شاگرد ممتاز و شناخته شده دبیرستان بودم. پس از آن، برای ادامه تحصیل و با شوق آماده شدن برای حرفه معلمی به دانشسرای مقدماتی اهواز رفتم. از این دوره، در سال ۱۳۳۸، به عنوان یکی از دو دانش آموز ممتاز فارغ‌التحصیل شدم و سال آخر دبیرستان را نیز در دزفول درس خواندم.
سؤال ۳: تحصیلات
آموزش عالی چگونه سپری شد؟ درکدام دانشگاه، چه سالی و در چه رشته‌ای مدرک دکترا گرفتید؟
در مهر ماه ۱۳۳۹، پس از قبولی در کنکور با رتبه سراسری پنجم ،برای تحصیل در رشته زبان انگلیسی وارد دانشسرایعالی تهران شدم. دانشسرایعالی دانشجویان خود را برای دبیری دبیرستان در رشته‌های مختلف تربیت می‌کرد. برنامه درسی شامل درس‌های اصلی هر رشته و دروس مناسبی از رشته‌های علوم تربیتی و روانشناسی برای همه رشته‌ها بود. این دوره سه ساله بود. با آشنایی که با محتوای دروس روانشناسی در این دوره پیدا کردم به روانشناسی علاقه‌مند شدم. رشته زبان انگلیسی دانشسرایعالی را با توفیق الهی، با رتبه شاگرد اول در سال ۱۳۴۲ به پایان رساندم و از امتیاز گرفتن بورس تحصیلی برای ادامه تحصیل در یک دانشگاه خارج از کشور برخوردار شدم.
فراهم ساختن مقدمات لازم از جمله گرفتن پذیرش از یک دانشگاه خارج از کشور دو سال طول کشید که طی آن به دبیری زبان انگلیسی در دبیرستان‌های دزفول اشتغال ورزیدم. سرانجام، به یاری یکی از استادان دوره تحصیلم در دانشسرایعالی توانستم از چند دانشگاه ایالات متحده آمریکا، از جمله دانشگاه کالیفرنیا در شهر برکلی، برای تحصیل در رشته روانشناسی پذیرش بگیرم. بیش از دو سال برای اخذ درجه کارشناسی در رشته روانشناسی وقت گذاشتم و در پایان سال ۱۹۶۸ میلادی (۱۳۴۷ شمسی) به اخذ درجه کارشناسی دوم خود در رشته روانشناسی نائل آمدم. به فاصله یک هفته برای ادامه تحصیل در دکترای رشته روانشناسی صنعتی و سازمانی در همان دانشگاه کالیفرنیا در برکلی ثبت نام کردم و به تحصیل مشغول شدم. این دوره شش سال به طول انجامید و در پایان سال ۱۳۷۳ میلادی (دی ماه ۱۳۵۲ شمسی) به اخذ درجه دکترا در رشته روانشناسی صنعتی و سازمانی توفیق پیدا کردم. افزون بر تحصیل، در تمام مدت دوره دکتری، به صورت دستیار یا همکار آموزشی و سال آخر نیز به عنوان روانشناس پژوهشگر،در گروه روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا در زمینه‌های روانشناسی اجتماعی، روانشناسی صنعتی و سازمانی، و کاربرد آمار، روانسنجی و روش تحقیق در روانشناسی به کار اشتغال داشتم.
سؤال ۴: چه زمانی به وطن برگشتید و فعالیت‌های رسمی شما در ایران از چه سالی شروع شد؟ مختصری در زمینه سوابق تدریس و پژوهش خود و همچنین فعالیت‌های اجرایی و مدیریتی بگویید؟
پس از فراغت از تحصیل در اواسط آذر ماه ۱۳۵۲ به ایران برگشتم و از اول بهمن ماه همان سال در دانشکده جدیدالتأسیس علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران چمران اهواز (جندی شاپور آن زمان) استخدام و به‌کار مشغول شدم. بلافاصله، برنامه رشته روانشناسی را تدوین کرده و به تصویب رساندم و در مهر ماه سال ۵۳ نخستین گروه دانشجویان روانشناسی با گرایش اصلی روانشناسی صنعتی و سازمانی به تحصیل مشغول شدند. در همین زمان درس روانشناسی اجتماعی را برای تدریس به دانشجویان دوره‌های دبیری دانشکده‌های علوم و ادبیات تدوین کردم و تا سال‌ها بعد تدریس نمودم. دوره‌ کارشناسی ارشد روانشناسی صنعتی و سازمانی را در سال ۱۳۵۵ تأسیس‌کردم. رشته‌ها و دوره‌های متعدد دیگر از کار شناسی تا دکتری در زمینه‌های روانشناسی، علوم تربیتی، مشاوره و کتابداری پیش و پس از انقلاب دردانشکده تأسیس شدند و من به مدت ۳۴ سال در زمینه های تخصصی خود در آنجا به تدریس و پزوهش اشتغال داشتم. مسئولیت‌های مدیریتی مختف شامل مدیر اول گروه روانشناسی، معاونت دانشکده، و ریاست دانشکده را نیز در دورهایی به عهده داشته‌ام.

سؤال ۵. علایق اجتماعی باعث گرایش شما به روانشناسی اجتماعی بود یا دلایل دیگری در دانشگاه، ادامه تحصیل شما را به این سمت کشاند؟ در باره گرایش خودتان به روانشناسی اجتماعی و روانشناسی صنعتی و سازمانی توضیح بدهید.
در دوره‌ای که دروس پایه و اصلی کارشناسی روانشناسی را در گروه روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا در برکلی می گذراندم، دو درس روانشناسی اجتماعی وروانشناسی صنعتی و سازمانی توجه و علاقه مرا به خود جلب کردند. با بررسی‌هایی که به عمل آوردم، رشته تحصیلی تخصصی خود را روانشناسی صنعتی و سازمانی انتخاب کردم که پایه بخش سازمانی آن روانشناسی اجتماعی بود. روانشناسی صنعتی و سازمانی گستره وسیعی دارد و موضوع آن کاربرد اصول، نظریه‌ها و دانش روانشناسی، بویژه روانشناسی اجتماعی به کارکنان در دنیای کار است. این شاخه از روانشناسی اکنون یک رشته مستقل از روانشناسی است که پیوسته به پیشرفت خود ادامه می دهد.
سؤال ۶. مباحث امروز روانشناسی اجتماعی چه موضوعاتی هستند؟ به عبارت دیگر، از زمانی که شما وارد حوزه روانشناسی اجتماعی شدید، تا به امروز، چه موضوعاتی در روانشناسی اجتماعی اهمیت بیشتری یافته و بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند؟
روانشناسی اجتماعی نیز همانند دیگر رشته‌های روانشناسی به پیشرفت خود ادامه داده است. یکی از تعاریف جدیدتر، روانشناسی اجتماعی را رشته‌ای علمی توصیف می کند که در پی درک و فهم ماهیت و علل رفتار و تفکر فرد در موقعیت‌های اجتماعی است. از جمله مباحث عمده‌ای که محتوای روانشناسی اجتماعی کنونی را تشکیل می‌دهند عبارتند از: ادراک و شناخت اجتماعی، نگرش‌های اجتماعی، پیشداوری و تبعیض، جاذبه بین فردی و روابط نزدیک، نفوذ اجتماعی، رفتار جامعه یار، و پرخاشگری. از زمانی که من به عنوان یک دانشجوی دوره کارشناسی روانشناسی در سال ۱۹۶۶ میلادی درس روانشناسی اجتماعی را گرفتم و با آن آشنا شدم تا کنون تحولات زیادی در این رشته روی داده است. یکی از این تحولات عمده گسترش قابل توجه ادراک و شناخت اجتماعی در همه زمینه‌های روانشناسی اجتماعی است. تحول بسیار عمده دیگر گسترش کاربرد وسیع روانشناسی اجتماعی است که تقریباْ همه عرصه‌های رفتار اجتماعی انسان را در بر می‌گیرد و می‌تواند به بهبود و تعالی مناسبات اجتماعی انسان یاری رساند. به راستی، استفاده از نظریه‌ها و یافته های پژوهشی روانشناسی اجتماعی می‌تواند در حل و رفع بسیاری از معضلات و آسیب‌های اجتماعی که در روزگار پر از تنش کنونی دامان جوامع بشری را گرفته‌اند کارساز و اثربخش باشد.
سؤال ۷. در بین نظریه‌های روانشناسی اجتماعی، خودتان با کدام نظریه یا نظریه‌ها همنوایی بیشتری احساس می‌کنید؟
در روانشناسی اجتماعی نظریه‌های زیادی مطرح شده است که برخی از آنها در تبیین رفتارهای اجتماعی نقش برجسته دارند و من کمابیش با آنها آشنایی دارم، لیکن بیش از همه با نظریه ناهماهنگی شناختی انس و الفت دارم، زیرا به نظرم توانایی تبیین گستره وسیع‌تری از رفتار‌های اجتماعی را دارد. ارونسون نیز در کتاب روانشناسی اجتماعی نشان داده است که چگونه این نظریه به تبیین رفتارهای اجتماعی به ظاهر متفاوت می پردازد.
سؤال۸. کتاب روانشناسی اجتماعی را چه زمانی الیوت ارونسون منتشر کرد وشما چه زمانی آن را عرضه کردید؟ کتاب چند بار چاپ شده است؟
این کتاب در سال ۱۹۷۲ توسط الیوت ارونسون انتشار یافت. در سال ۱۹۷۳ میلادی این کتاب به عنوان متن درسی درس روانشناسی اجتماعی در گروه روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا تعیین شد. آن ترم تحصیلی من همکار آموزشی استاد این درس بودم و با آن آشنا شدم. کتاب مورد اقبال شدید دانشجویان قرار گرفت و من هم خیلی از آن خوشم آمد. وقتی به ایران برگشتم و درس روانشناسی اجتماعی را برای دانشجویان دبیری به تصویب رساندم، متن مناسبی به فارسی پیدا نکردم. به همین جهت تصمیم به ترجمه این کتاب گرفتم که نخستین چاپ آن در سال ۱۳۵۶ توسط انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز انتشار یافت. در همین زمان کمیسیون برنامه ریزی روانشناسی آن را به عنوان منبع اصلی این درس تعیین کرد. انتشارات رشد، پس از چاپ دوم، امتیاز انتشار آن را از دانشگاه شهید چمران خریداری کرد و طی سالیان بعد ۱۳ نوبت دیگر آن را به چاپ رسانید. درسال ۱۹۹۹ میلادی ارونسون ویرایش هشتم این کتاب را منتشر کرد. با وجود همه مسئولیت‌های آموزشی و پژوهشی آن زمان، ترجمه ویرایش هشتم را وجهه همت خود قرار دادم. در سال ۱۳۸۲ چاپ نخست ترجمه ویرایش هشتم و در سال ۱۳۹۴ چاپ نهم ویرایش هشتم توسط انتشارات رشد انتشار یافتند.
سؤال ۹. فکر می کنید دلیل استقبال جامعه از آن چه بوده است؟
درپیش‌گفتار کتاب، در نخستین چاپ ویرایش هشتم، به ویژگی های این کتاب که سبب اقبال گسترده از اصل و ترجمه آن شده است، پرداخته ام. یک ویژگی این کتاب این است که کلیه مباحثی که درآن مورد بررسی قرار گرفته اند، از پشتوانه محکم آزمایشی و تجربی برخوردارند. ویژگی دوم آن تأکید بر تبیین بسیاری از رفتار‌های اجتماعی بر اساس یک نظریه فراگیر، یعنی نظریه ناهماهنگی شناختی است. سومین ویژگی مطلوب این کتاب، سبک نگارش ساده، روان و نغز آن است که نویسنده برای تفهیم مطالب آن به کار برده است. من نیز تلاش بسیار کرد، تا در حد توان خود، سبک و شیوه مؤلف را در ترجمه فارسی آن منعکس سازم. آخرین ویژگی مهم این کتاب این است که نویسنده، بر اساس نظریه ها و یافته‌های روانشناسی اجتماعی، بسیاری از مسائل اجتماعی واقعی را که مبتلابه بسیاری از جوامع بشری هستند، مورد تحلیل و تبیین قرار داده است.

ارسال دیدگاه

http://iranspc.ir